W grudniu 2024 zakończyliśmy tegoroczny cykl „Na ścieżkach natury” projekt – Fundacji EkoRozwoju łączący teorię i praktykę, pracę w salach lekcyjnych i w terenie. Jego celem była aktywizacja dzieci i młodzieży z Dolnego Śląska na rzecz ochrony środowiska i rozwój postaw prośrodowiskowych.

🎯 Jakie były cele projektu?

• Reakcja na potrzeby: przeciwdziałanie zanieczyszczeniu powietrza oraz ochrona bioróżnorodności to dziś jedne z najpoważniejszych wyzwań ekologicznych. Naszymi zajęciami staraliśmy uzupełnić szkolne lekcje, podczas których najczęściej dominuje teoria, działaniami praktycznymi i aktywnymi metodami edukacyjnymi, które są w stanie aangażować emocjalnie uczniów i uczennice, a tym samym wspierać kształtowanie postaw prośrodowiskowych.

• Zainteresowanie lokalnym dziedzictwem przyrodniczym: osoby uczestniczące w projekcie mogły odkryć magię natury podczas autorskich spacerów, warsztatów i zabaw terenowych.

🛠️ Jak działaliśmy?

Warsztaty w sali i w terenie:

1. • W sala szkolnych przyglądaliśmy kwestii zanieczyszczenia powietrza, roli drzew i znaczenia różnorodności biologicznej.

   • Organizowaliśmy wycieczki po parkach, rezerwatach i ścieżkach przyrodniczych, ucząc przez doświadczenie.

2. Happeningi „STOP SMOG” – zorganizowaliśmy trzy wydarzenia w okresie grzewczym, współtworzone przez uczestników zajęć i podkreślające powagę zagrożeń związanych ze smogiem oraz wskazujących na potrzebę pilnego usunięcia „palącego problemu” przestarzałych urządzeń grzewczych. Wydarzenia odbyły się m.in. przy wykorzystaniu mobilnej instalacji „płuc antysmogowych”.

3. Innowacyjne materiały dydaktyczne: quizy, gry terenowe, zadania plastyczne oparte na ekologii, często z materiałów recyklingowanych lub biodegradowalnych. Do zajęć używaliśmy lup, plansz i gier edukacyjnych. twitter.com

🌿 Edukacja przez doświadczenie

Zajęcia w ramach projektu „Na ścieżkach natury” miały charakter wciągający i interaktywny – daleki od szkolnych ławek i zeszytów. Dzieci i młodzież uczyły się poprzez ruch, zabawę, działanie i kontakt z przyrodą. Wykorzystywano gry terenowe, podchody, zadania plastyczne z użyciem materiałów naturalnych i recyklingowych, quizy przyrodnicze, a także wspólne wyprawy, które przypominały „hasanie po naturalnym placu zabaw” – pełnym łąk, drzew, kałuż, kłód i ukrytych mikroświatów.

Uczestnicy i uczestniczki poznawali ślady i tropy zwierząt, uczyli się odróżniać fakty od mitów o wilkach, rozmawiali o tym, jak i po co chronimy przyrodę oraz dlaczego różnorodność biologiczna ma kluczowe znaczenie dla życia na Ziemi. Przyglądaliśmy się ptakom, ich zwyczajom i śpiewom, owadom zapylającym i ich roli w ekosystemach, a także niezwykłym mieszkańcom drzew. Nie zabrakło także ciepłych, baśniowo-edukacyjnych historii o zwierzętach – tzw. „przyrodyjek”, które szczególnie przypadły do gustu najmłodszym uczestnikom.

Dzięki specjalnym scenariuszom zajęć dostosowanym do poziomu edukacyjnego, dzieci mogły zgłębiać tematy takie jak:

• Dolnośląskie formy ochrony przyrody – rezerwaty, pomniki przyrody, parki krajobrazowe;

• Przyroda gór i ich unikalne gatunki;

• Parki narodowe i ich rola w ochronie dziedzictwa przyrodniczego;

• Zanieczyszczenie powietrza i smog – jego źródła, skutki i sposoby przeciwdziałania;

• Gospodarka odpadami – praktyczne „zrób to sam” z materiałów wtórnych (np. domki dla owadów, poidełka, karmniki);

• oraz autorski moduł „Mój przyjaciel jeż”, który w przystępny sposób uczył o życiu i potrzebach tego niezwykłego ssaka.

👥 Odbiorcy, zasięg i efekty

• zajęcia były przeznaczone dla dzieci spełniających obowiązek przedszkolny oraz dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych z terenu województwa dolnośląskiego.
• w zajęciach brały udział klasy lub grupy uczniów z różnych klas (np. szkolne koła zainteresowań, klasy łączone itp.). Zajęcia odbywały zarówno w czasie godzin lekcyjnych, jak i pozalekcyjnych (w tym świetlicowych) i były bezpłatne. 
• łącznie przeprowadziliśmy 139 godzin lekcyjnych.
• dotarliśmy do 1 453 uczniów i uczennic z przedszkoli oraz szkół podstawowych i ponadpodstawowych z 37 grup.
• działaliśmy na terenie 19 miejscowości Dolnego Śląska, m.in. we Wrocławi, Wałbrzychu, Świdnicy i Żmigrodzie.
• nauczyciele otrzymali scenariusze zajęć oraz mogli zobaczyć, jak w praktyce korzystać z innowacyjnych metod nauczania, a rodziny dzieci biorących udział mogli poznać wpływ nawyków proekologicznych na ich codzienne życie.
• kampania „Smogowe płuca” w Nowej Rudzie zyskała rozgłos dzięki publikacjom w Radio Wrocław, 24klodzko.pl, NowaRuda24.pl.

Dzięki oryginalnej formule zajęć uczestnicy nie tylko przyswajali wiedzę, ale także doświadczali emocjonalnego kontaktu z przyrodą i budowali realne, osobiste relacje z otaczającym ich środowiskiem. To właśnie ten kontakt – bezpośredni, cielesny, zmysłowy – sprawia, że ekologia staje się nie teorią, a wartością bliską sercu. Zapraszając do dalszej współpracy, jesteśmy przekonani, że to dopiero początek długofalowych efektów – dziś to ponad tysiąc świadomych uczestników, jutro – pokolenie ludzi odpowiedzialnych za nasz wspólny dom.

Projekt dofinansowano z budżetu samorządu Województwa Dolnośląskiego.